Denominacións de Orixe: Rías Baixas (7)

A D.O. Rías Baixas bota a andar en 1980 (B.O.E do 11 de Outubro: Denominación Específica Albariño). Inda que se complementa e completa con modificación e novos regulamentos durante estes 30 anos de historia. Neste momento xa existían algunhas D.O. en Galicia como: Ribeiro (1932) e Valdeorras (1977) e máis tarde incorpóranse Monterrei (1994) e a da Ribeira Sacra (1996)

Mapa: Localización xeográfica do espazo obxecto de estudo.

 Fonte: Elaboración propia

A D.O. Rías Baixas, ó igual que as demais, abarca zonas con características físicas homoxéneas (terras de altitude inferior a 300 metros, próximas ó mar e asociadas as desembocaduras dos ríos. Isto implica unhas características climáticas homoxéneas tamén (temperaturas suaves, precipitacións elevadas con un descenso os meses de verán).
Cada D.O. conta con un consello regulador que se encarga de controlar todo o proceso de cultivo, elaboración e envasado do viño. Unha vez que verifican que tódolos parámetros son correctos, o inspector da permiso para que se lle engada unha etiqueta na parte posterior da botella que indica que pertence a tal Denominación.

Imaxe: Etiqueta da D.O. Rías Baixas

As creación de D.O. contribúen a dar empuxe, na dirección da calidade, ós viños que xa antes da creación tiñan unha grande presencia en canto a superficie cultivada ocupada, como se pode ver na táboa.

Táboa: Distribución dos cultivos respecto do total das terras cultivadas nas Rias Baixas galegas (1989)(%)

	Herbáceos	Froitas	Viña	Outras terras labradas
Rias Baixas	77,9	1,5	20,5	0,2
R.B. Coruñesas	90,9	1,3	7,7	0
R.B. Pontevedresas	70,1	1,6	28,1	0,03

Fonte: A.J. PAZO LABRADOR (1995): La trama de los asentamientos rurales en las rias bajas gallegas, Deputación de Pontevedra

Existen varias razóns polas que as Rías Baixas son un terreo idóneo para o cultivo da vide, entre elas está a existencia dun ecosistema moi rico o que permitía uns modelos de traballo mixtos:

• Agricultura – gandería – forestal
• Agricultura – pesca - marisqueo
• Agricultura – industria – servizos (nas proximidade dos núcleos urbanos)

Estes modelos de traballo funcionaban neste emprazamento grazas a proximidade xeográfica das actividades produtivas. A viña, non é un traballo moi escravo agás en certas épocas do ano como a vendima polo que era relativamente sinxelo de combinar con outro traballo, ben sexa no campo, no mar,…

Inda que por termo medio, a táboa 1 resume ben o que acontece en Galicia, o val do Salnés non cumpre con esta estrutura. Este val é moito máis plano e fértil que moitos dos terreos do arredor o que fai as plantación máis rendibles. En 1989, Cambados (Capital do Albariño), ten o 75% das súas terras cultivadas con viña.

Estas e outras razóns son as que están detrás do interese que ten a vide e o viño para Galicia, para as Rías Baixas e para min, que son de Cambados.

TXT COMPLETO

Galiza: orixe incerto (6)

Non se sabe cando chegou a vide a Galicia, o que si se sabe e que as variedades galegas son froito de enxertos sucesivos de variedades, en orixe, silvestres.

Xa no século I a. C. os romanos cultivaban a vide en Galicia pero o comercio de viño era anterior como demostran os achados de ánforas para o transporte en numerosos asentamentos castrexos (sobre todo no sur do que hoxe é Galicia). A tradición conta que a orixe está no Rei Ordoño II cando Galicia pertencía o reino de León (1000 a. C.)

Mapa: Asentamentos castrexos na península ibérica.

Fonte: http://www.arqueomas.com/peninsula-iberica-galaicos.htm

Na Idade Media, a ruta Xacobea xa actuaba como vía de transmisión cultural en tódolos eidos imaxinables, o viño era un deles. Sen embargo non hai apenas referencias ao viño en Galicia nesta época, salvo algunhas sobre abades e curas que plantan viñas o arredor da igrexa.

Máis recentemente, as pragas e enfermidades (Oidium,1853; Filoxera,1899; Mildiu) propiciaron que se abandonase as variedade de uvas que se estaban a cultivar en prol doutras mais produtivas pero de menor calidade (máis inestables).

No é ata os anos 80 do século pasado cando se da un gran cambio no cultivo da viña e na elaboración do viño da man da creación de D.O. e de cooperativas de adegueiros.

TXT COMPLETO

O viño en España: altibaixos (5)

A España, o viño  chegou da man dos Fenicios pero hai que matizar que non o fixo vía conquista do territorio (como era común) senón que o fixo pola vía do comercio. Os fenicios eran grandes comerciantes e establecían lazos de comercio estables no tempo. O igual que noutras culturas (como xa comentamos) o viño, tamén para eles, era unha marca de rango social.

A caída do Fenicio (573 a. C.) provoca o inicio da produción vitivinícola así como dos utensilios necesarios para a súa fabricación e almacenaxe. Aparecen as primeiras vasillas de fabricación autóctona que van substituíndo as de fabricación fenicia.

Imaxe 2: Ánforas fenicia (esqda) e romana (drta)

Fonte: J. PEÑÍN (2008): Historia del Vino, Espasa Calpe.

Dúas rexións españolas en auxe non só en canto a produción de viño senón en canto a calidade (Tarragona e, sobre todo, Cádiz). No caso de Tarragona tiña moita importancia debido a posición xeográfica estratéxica que o seu porto ocupaba para o Imperio romano, ademais de pola dispoñibilidade de terras de calidade para o cultivo e do rápido dominio por parte da poboación indíxena das artes do cultivo da vide. A produción de viño bo e barato fixo que os produtores do Lazio italiano protestaran ao Imperio pola redución do seu mercado.

Durante a dominación Musulmana a cultura do viño non desaparece inda que sofre ataque de maior ou menor intensidade dependendo do fundamentalismo do gobernante do momento. Onde había unha forte tradición conseguiu resistir, é este o caso dos viños de Málaga que lle supoñían unha feroz competencia para os viños gregos en Europa.

Durante a reconquista cristiá dábanselle terras aos campesiños a modo de arrendamento (de dous tipos: durante a vida da vide ou, no caso galego, por xeracións). Con isto mataban dous paxaros dun tiro: por un lado ocupaban as terras para consolidar a reconquista e por outro dotaban do factor produtivo básico aos agricultores. Por aquelas era máis rendible poñer vides que sementar cereais.

A partir do século XVI  a viticultura reforza o camiño cara a calidade, destinada ao mercado inglés, inda que tamén se sabe da existencia de "viños ruíns" (acusábase aos taberneiros de especular co viño) destinados ao mercado interno.

TXT COMPLETO